Imacnawen di Arrif (2)


Imacnawen (الأمثال الشعبية) tɣiman d azyen zi tsekla n waydud arifi qnen ɣar tusna niɣ tadlsa niɣ tawengimt n arrif, zeg ijj n uɣeẓḍis ntessen zzaysen aydud ma ɣars ca n tiɣit niɣ iεejjen di taɣyuli waha, s uya amacnaw niɣ imacnawen n arrif malla nefsi x unamk nsen ad naf aṭṭas n tdelsa d tiɣit i ksin, ad naf atarras arifi ɣars amezruy imɣar di tiɣisin ismuniten zi min iddar akd wayduden nneɣni niɣ zg imxumbar n tudart i zi yelmed mammec ɣa yuyar dg wudem n tḥaryaḍin bla ma ad yuḍa niɣ ad yennedref.

Tarezzut a n imacnawen war tlli ca d tamezwarut di tsekla n arrif minzi din iselmaden i yeggin tizemmar dg iger a wanita ntaf aselmad mimun ḥemdawi, muḥamed mira... maca necc di tarezzut a ixḍareɣ ad xafsen ssiwleɣ s tmaziɣt ad xafsen ariɣ s tmaziɣt d taεrabt u mkul ijj mammec ten ismun d mammec dasen yegga dg ufsay nsen.

Imacnawen i smuneɣ tuɣaten ɣari uyren di tungimt war lli smunexten zi ḥed.

Ssitimeɣ ad daysen tafem riqqi d tazyudi n tdlesa n arrif.

Amacnaw  (36)

- «Icmed iyyar mani εad d tidart».
- Anamk: nqqar amacnaw a xmi nteg ca n tmesrayt bra ma ad nxarres di txessura d ɣa yasen awarnas, s uynni isreha wur nnes x min d-as iruḥen.

Amacnaw (37)

- «Tafunast tesreḥ ayenduz ireggweḥ».
- Anamk: nqqar it xmi tetwag ca n tmesrayt bla ma ad tawi aṭṭas n wakud d waṭṭas n tɣuyyawin.

Amacnaw (38)

- «Aɣrum n yirden iḥenjiren n yebḍarsen».
- Anamk: qqarn amacnaw a xmi itili ca n ḥed itett aṭṭas, ibḍarsen d taqbilt di arrif itwanna xafsen dg iyyar tuɣa mjjaren, icwwaren umi qqimen ad ccen ur ten iqed uɣrum, uca inna asnt bab n yiyyar.

Amacnaw (39)

- «Marmita  di ttilin aṭṭas n iɣenjayn, ad tcmeḍ niɣ ad tffeɣ d tamssast».
- Anamk: amacnaw a nqqar it xmi tili ca n tmslayt tadfen days aṭṭas n iwdan maḥnd ad tfekken, uca mkul ijj min days iqqar ar das ɣa wddarn udem

Amacnaw (40)

- «Mli war xellfent Ili neqqent».
- Anamk: iqqar it ḥed xmi d-as iteqqes lḥal zi ca n ijj igga d-ays ɣezzu uca itarra ticti la d ntta.

Amacnaw (41)

- «Aqmmum i yqnen war ttidfen yizan».
- Anamk: wnni war itmarrin ɣar wawar deɣya lebda war d itiwi ca imxumbal di tudart nnes.

Amacnaw (42)

- «Aqmmum iggit arbbi i weɣrum».
- Anamk: amacnaw-a qqarent i wnni yessawalen aṭṭas dg yewdan.

Amacnaw (43)

- «Mucc n barra issufuɣ wnni n daxer».
- Anamk: amacnaw a nqqar it xmi ittili ḥed issadaf azllif nnes di ca war illi nnes uca itazzel xe ayt bab nnes iddakwal d ntta d bab nnes nqqar as d aḥeccay amacnaw lbarrani umi dd yudef ɣar tmurt nneɣ.

Amacnaw (44)

- «Amattar itettar mmis itseddaq».
- Anamk: atarras xmi itwala ayt bab nnes war ɣarsen tizemmar ntta irenni xasen dqel n min irzzu.

Amacnaw wiss 45

- «Aqmmum d timssi ifadden d tifaɣi».
- Anamk: atarras xmi ittili days aqmmum waha issawal ktar zi tzemmar i ytegg.

Amacnaw (46)

- «Almi ikkar uyarziz, i ykkar uqzin ad ibec».
Anamk: wnni umi d tasent aṭṭas n tmeslayin d tisebḥanin di tudart maca ntta war itgg ula d ict zzaysent.

Amacnaw (47)

- «Buharu xmi itewsar demεen days yiṭan».
- Anamk: qqarent i wnni umi traḥent tzemmar iddakwal demεen days iwdan zi ṭṭaf.

Amacnaw (48)

- «Amksa xmi war itif min ɣa yegg iɣarres tisira nnes».
- Anamk: wnni war ɣa ylli min ɣa yegg d farq cɣel.

Amacnaw (49)

- «Ayujil itru arbbi yarnni yas».
- Anamk: wnni i zi qeḍwen iseɣwan war yufi wi das ɣa yucen fus innuɣ dg imxumbal n tudart.

Amacnaw (50)

- «Taxna i ynnumn izariḍen war zzaysen tjji».
- Anamk: wnni di tlla ca n tbiεet war das tkkes tɣima days.

Amacnaw (51)

- «Ijj n ubaw ur itegg tamriqt»
- Anamk: issawal xf twiza d uswizi minzi tamunit n wemnus tareẓẓa aẓru di lebḥar.

Amacnaw (52)

- «Tyaziḍt war taṛu di jmaεt».
- Anamk: min ittilin s ususem iggwar mliḥ s uya atarras ixs ad yegg cɣel nnes s ususem.

Amacnaw (53)

- Tyaziḍt ttaṛu yaziḍ teqqes as nannas.
- Anamk: xmi itadef ḥed dg yemxumbal war llin nnes.

Amacnaw (54)

- «Amdyaz n dcar war isfarruj».
- Anamk: min mma tggid war ɣars ttili tizi ɣar ayt bab nnec

Amacnaw (55)

- «Timssi tjja d iɣɣeḍ»
- Anamk: xmi ittili ḥed war icḍar am wnni tid yejjin.

Amacnaw (56)

- «Tibbuhrya war d tnniy x uɣyul».
- Anamk: atarras war illi ḥma inḍar aṛṛuḍ nnes niɣ ixnunnes εad i das ɣa yinin d abuhali.

Amacnaw (57)

- «Mecḥal mma tixdarḍ dg iṭan ad tisid aqzin»
- Anamk: war illi min ɣa tixḍareḍ xmi xafk temsarwasen tmeslayin di tudart.

Amacnaw (58)

- «Umac ad cekk iffeẓ maca war izmmar ad cekk isseɣli».
- Anamk: tawmat tɣima d taɣṛut n utarras di tudart mammec mma tgga.

Amacnaw (59)

- «Aɣembub n tixsi tixntrisin n wuccen».
- Anamk: wnni ittili isqar ɣars udem izzilliz maca ntta d amcum di txendarisin.

Amacnaw (60)

- «Akccuḍ i ɣa tesseεqard d wnni i cekk ɣa isdareɣren».
- Anamk: amacnaw a itejja atarras war isseεqari ḥed mammec ma igga di mindi mma.

Tɣima tarezzut a d asqasi waha zg imacnawen i ɣarneɣ di arrif, minzi malla nused ad narzu ad naf aṭṭas n imacnawen i ɣarneɣ nzemmar ad naf 1000 niɣ εdun εad, maca amxumber i din war ten nesmun ca marra s tirra, ad ten naf qnen deg irsawen ɣar wawal, s uya itɣima wemnus a n usmuni iqqen ɣar marra wnni yeksin leḥmel n imunas n tsekla d tdelsa n arrif.