
Tmaziɣt d ijjen yires, ssawaren zzay-s aytbab-nnes aṭṭaṣ zegwami, urin zzay-s s usekkil n Tfinaɣ. Asekkil-a i wfin yura x tṣuḍar, qqimen ttarin zzay-s drust imaziɣen di tniri, di tmurt n Imuhaɣ.
Mayemmi war qqimen ca imaziɣen ttarin tmaziɣt-nsen s tfinaɣ ? Wanita d ijj useqsi war ɣar-s bu ca n tmarriwt tzemmar a daneɣ-tesseqneɛ ! Minzi war dinni bu ca n weydud isemmeḥ di min yeǧan-nnes, iḍaffar min yeǧan n midden, illa mara tuɣa min yeǧan n midden yejhed x min yeǧan-nnes.
Qqaren belli Tifinaɣ rami tent-ufin, war ufin ca maṛṛa isekkilen, s uya imusnawen imaziɣen ggin tizemmar, arnin-dd isekkilen-a tuɣa yxeṣṣen, arumi yedḥa asekkil n Tfinaɣ nzemmar a zzay-s nari marra timaziɣin, xminni qqareɣ timaziɣin, ssawareɣ x yersawen n yeyduden imaziɣen i yzeddɣen Tamazɣa. Ura d isem-s n Tmazɣa jjin-tt-idd imusnawen waha, tuɣa war yeǧi ca zi rebda.
Amussu Amaziɣ d netta i yessuyuren tɣawsa n tmaziɣt, d min ɣar-s yeqqnen ɣar zzat, arumi yedḥa usekkil n Tfinaɣ yettwassen s waṭṭaṣ.
Yemsar ijj n wemseksi x tmaziɣt, d man asekkil i yzemmaren a tt-yessuyur ɣar zzat, amseksi-ya yuca-neɣ-dd tlata n rxezrat :
- Asekkil n Tfinaɣ, ntaf Amussu Adelsan Amaziɣ di tsedawiyyin, d rebɛaḍ n tmesmunin timaziɣin, i yegguren deg uɣezdis-a. Iwdan-a qqaren belli tmaziɣt ɣar-s asekkil-nnes, nnehra ma narzu ɛad x ca wsekkil nneɣni, maca asekkil n IRCAM ttagin a zzay-s arin.
- Asekkil Alatin, aṭṭaṣ n tmesmunin timaziɣin i yegguren deg uɣezdis-a, iwdan-a qqaren tmaziɣt maḥend a tuyur ɣar zzat itxessa-neɣ a nesxinctar asekkil alatin, minzi netta d ijj usekkil d amaḍlan, izemmar ad yenfeɛ tmaziɣt.
- Asekkil Aarami, timesmunin n Lɛadala Wettenmiyya, yeffaren awarni tmesmunin. Iwdan-a ɣar-sen amxumber ak Tfinaɣ d usekkil Alatin, qqaren belli mara nura s ca wsekkil nneɣni bra taɛrabt, aqqa neccat di ddin, ɛawed narezzem tawwart i wḥewwas deg iyyar n tira.
Amseksi-ya yiweḍ ɣar tqiccitt-nnes di 2001, qber ma ad yettwagg IRCAM. Yus-dd IRCAM yixḍar Asekkil n Tifinaɣ.
Tifinaɣ n IRCAM day-sentt ca ysekkilen d imaynuten, ca twakksen, ca twaɛedren.
Rami tebda tɣuri n tmaziɣt deg iɣerbazen, tebda s Tfinaɣ, ɛad aqqa-tt amenni, maca awar x usekkil i zi ɣa nari tmaziɣt yeqqim, yedwer-dd zi jjdid, ktar umi iwdan i yessufuɣen idellisen-nsen, kur ijj min zi yessufuɣ, maca nzemmar a nini belli azyen ameqqran s usekkil alatin d tfinaɣ, waxxa dinni rebɛaḍ ɛad ssufuɣen s usekkil arami.
Amxumber i yeǧan rexxu, iḥenjiren imeẓẓyanen qqaren tmaziɣt s tfinaɣ, imariren kur ijj min zi ytari !
Aṭṭaṣ i yennan itxessa ad yiri wɣimi ɛawed jar inni yeksin amnus n tmaziɣt, maḥend ad xzaren min zi ɣa nari tmaziɣt.
Ɣar uneggar, twariɣ tmaziɣt teḥdaj wi zzay-s ɣa yarin, ujar zi wi ɣa yessiwren x usekkil i zi ɣa nari, minzi tira s tmaziɣt mara tuɣa reqrun nihenti weddarent, yeqseḥ a ten-tt-idd narr deg ijj n wakud d aquḍaḍ.



