Fad n tnebdutin


Tuɣa mɣar ad sriɣ ad nṛaḥ, ṭṭaweɣ ɣar ujenna s lefṛaḥett, rexxu war dayi tt yeqqar yexf inu. Uca ttxaṛṛṣeɣ manis d ikka wemxumbel?, ma zzayi? ma zeg ucal niɣ zeg ayt bab n ucal?

Ussan ɣelyen! Necc sseɣlayeɣ imetmi war ufiɣ wi t kidi ɣa isɣelyen. qqiment ɣar tewlafin isseqṭṭuṭṭeṣ itent zzman yarra itent d ca war yellin, war d tbinent, udrusen yinni tent itwalan.

Ɛad εeqleɣ am wass a, di ca n twalatin tuɣa traḥeɣ beddeɣ, sekkʷḍeɣ di tuzzeyzewt n idurar, d idemrawen d ituma…abrid iḥṣaṛ uca amenni i iruḥ yenneḍ, yenneḍ. sekkʷḍeɣ ɣar waddar, sqadiɣ tiṭṭawin ar tisi, tarriɣ tent id ɣar tjaṛṛaṛin n tumubil, tafeɣ tent mmarsent xef tma n waddar uca qqareɣ as rexxu ɣar nargeb, s uya mecḥal ssin ihnunnyen mamec ttesliɣ, tanya ntaf din iqatcaṛṛuten n tumubilat mmenḍaren xef tεurar. tewḍa din ula d ṭeyyaṛa deg waddriwen yudsen «bu ṣaṛeḥ»[1] d «temzida n waman»[2].

Tacmeɣ deg yemma tseqsiɣ tt: mani yella lebḥar? Ad ayi d tini: εad! ar ɣa aciɣ tucem d dayi tesscan ayi ɣars s uḍaḍ n ccahed. iiiih ya lxirat n reεwin isqada t id! taciɣ aked yiman inu yeṭṭaw amen t twaliɣ d azegza am ujenna, ma xmi ntakkʷaḍ ɣa radas tbanant id remwaj ahda waha!

Xmi netxecca ibaṛbiεen[3] ict n tcuni nneḍni; tammurt texra, tecna, tudrin d tuqririn uca mzellaεent, mraggʷajent xef waywya. iwdan ruḥ ruḥ mala teẓṛid ḥedd, maṛṛa uguren, ca itewweḥ ɣar ujemmad d wenni d abrid nnes, ca yetleε ɣar tneddam ssin i yekka. jjin ddcar d ayujir izzilliz. Neccin ad neεdu ibaṛbiεen ad ayi d tini yemma: εlaḥal ad naweḍ. Ɛad εeqleɣ minzi tuɣa tessneɣ awaḍ ɣar ddcar n «tfezwin»[4], tuɣa εeqqleɣ t s tewwuṛa n ẓẓeng.

Ayeḥḥah xef tcuni iruḥen tweḍḍaṛ! Ayeḥḥah xef wi iɣeḍlen badu ilellcen s ucarcur. tudrin msarwasent, tibridin nnḍent am wunuḍ n ufiɣar di lweṣṭ n tefsut, leḥyuḍ qewwaren d, tiwwura wesεent, tiburjatin qqnent s yeẓṛa, tfuct teḥduduq, arjujen ayenni ma iwḍen snannan di tazart, tinebdatin d tbadutin teggent mezri i tɣimit aked uεecci, asqif yedra s tẓayart, itneyruru s iẓekkunen n udil…

Yewḍa ubadu war yewḍin, badu xef tuɣa tbeddiɣ, tirareɣ d yusin deg «wenḍṛaṛ n uεetman»[5]

Tibriɣin d yebriɣen ca itali, ca ihekkʷa xef zzwayer. Ca yuyem d, ca εad itraḥ ad d yayem. Di thekkʷit ttraḥent tebṛiqin ttqaṛqubent aked wayawya, deg waray aqaṛqeb nni iddakkʷal d azduffel n tceḍyin. idemrawen ssun drin s tmeḥtac, mkul ict manis d tḥaṛt xef teṣmuḍt nnes, addriwen sleqqan i wayawya izlan n lalla buya.

Ɣedlen remṛaḥ, ssilyen rfuqi. Nɣin izlan iwyen d refqi. War ssinen belli nɣin ixef nsen war ucin. Arrin ddcar war xafs qaε nnehmet.

Ijj n memmis n xali ilul ajemmaḍ in, yarewweḥ d deg yijj n useggʷas tuɣa t εad d ameẓẓyan ca n setta n iseggʷusa i tuɣa ɣars. iwyen t ad yeṭṭeṣ ɣar rfuqi uca yenna asen: necc arezzuɣ ad ṭṭṣeɣ mani d itbana ujenna. Tudart di ddcar tuɣa tecna umi tuɣa tmunent twacunin ɣar tcumεett d rqendir. d umi tuɣa tasent tebratin di sintat. Zegga d tudef tfawt ɣar ddcar yudef d akids wajjiḍ, tammurt tedḥa d amessuci war tessned rmecta zeg unebdu. Ayam war yeqqim ḥedd itayem, tiḥenjirin ubuḍent war qqiment hettcent, idwel ɣarsent d rεib maca war ɣarsent bu d rεib ad ẓẓṛent iḍaren aked ibabaten nsent ad ffuṛjent di tikkest n teqcuṛt daneɣ yareddjen ar ami dewlent twacunin mzellaεent am tudrin deg ibaṛbiεen. Taryazt icca itt ucal, mani llan iyemmumen tuɣa d itemεujjan xef usbeddi n wetmun?

Ula d yinni itelεen ɣar ujemmaḍ iwyen d akidsen tallest, ituḥ asen d aṛebbi d tfawt, ḥuma ad arzun xef nsen ruḥen weḍḍaṛen ixef nsen. Deg unebdu iddakkʷal ddcar mbra udem. Ha tafṛansist, ha tahulandit… ayenni ma iwḍent temdareyyacent.

Meεlik tzura a tudum deg yict n temcant uca tuzeɣ. Meεlik !
 ----------------
[1] bu ṣaṛeḥ:d ijj n wemcan yus d deg yijj n ddcar qqaren as ibarbiεen
[2] tamzida n waman: d ifri aqqa t deg ibarbiεen
[3] ibaṛbiεen: d ddcar zi redcur n arif, yus d deg wedrar sennej i yijj n ddcar qqaren as: tifezwin, ddcar a yexla.
[4] tifezwin: d ddcar zi redcur n arif yus d xef webrid n ssaḥili, itwassen s sidi ḥsayen.
[5] anḍṛaṛ n uεtman d ijj n wemcan di ddcar. Ayt bab n wemcan a twassnen s yemjahden, s uya ɣarsen tanfust aked iseggʷusa n uḥewwes (listiεmar)