Amqetmar Iɣensen


Yeẓguṭṭi-as uxarres deg uzellif, yessummet tummest n ufus-nnes, yesɛukkez x teɣmart n uɣil nnes i yemmersen x missa n lqehwa, uca yezzuzzer axemmem ḥuma ad yefteḥ deg iyyer n yemxumbal i x-as yembumbsen amen tettembumbus tallest x ddcar xmi i tt-d-tnehhar tmeddit. Yesɛeddu tiɛenkraf am tɛeqqayin n ttesbiḥ. Yuḥel yesseɛdu ugint ad salant.

Yus-d userbay. Yesfeḍ(1) missa, yessunneḍ akettan i zi iseffeḍ x mani yessers Mmuḥ taɣmart n uɣil. Yexzer deg-s, netta ijebbed deg yijj n ubunt, ittẓemma-t d aẓemmi. Timessi teskemḍ-as ancucen netta ɛad wer yexs a t-yenḍer.

Yenna-as userbay:

- Ad ak-d-awyeɣ ca n min ɣa teswed niɣ?

Amen wer deg-s yexzer, yerra x-as s wenhaḍ:

- Ruḥ aggej x-i waha, wer dayi-d-ttawi wer dak-d-ttiwyeɣ. Ewc-ayi ttasiɛ waha...

Yesseɣli userbay imetmi, yezzelz aswaḍ jar taggut i d-itteffɣen d isefḍawen zeg iqemmumen n yewdan i dinni yeqqimen. Yeddeɛleg(2), yugur amen yezluza ixf-nnes.

Yerẓem Mmuḥ ijj n wemsawal aked yexf-nnes, irezzu x ifessayen n tɛenkraf i deg-s yengerwen(3) d tinedwin(4). Bunt ittreddaf uma-s, netta isuḥ; Aqqa-t da wer da yelli.

Yenḍer lxezrat, ittwala ijj n uɛerbub yefteḥ-d taggut, ittades-d ɣer-s.

Isaha-t-id s yijj n wawal d abaybaḥ:

- Azul a Mmuḥ.

Yesmun jar twarrit n wazul d usuḍi n ddexxan, yezzelz bunt-nnes uca yenna-as:

- Azul, d cekk a Belɛid?

Yerra x-as Belɛid:

- Maɣar weḍḍreɣ x-ak niɣ?

Yexzer deg-s, yegga ijj n wesfirnen deɣya uca yesmun-it. Minzi maci d lweqt n wesfirnen. Yennaas:

- Qqim qqim, yiwi-cekk-d rebbi ad x-ak sfesyeɣ iɛebbuzen i ɣer-i deg wul. Aqa ɣufiɣ wer kid-i yuci ḥedd.

Yesgiḥgeḥ Belɛid. Min dinni d azellif i tuɣa iseṭlen s lkif yuli-d ixezzer manis i d-yekka yilef-nni n wesgiḥgeḥ. Minzi netta wer yessin ad yessiwel s cwaycway, waxxa tmijja-nnes d tbaybaḥt, maca xmi ɣa iqeyyeḥ s tɣuyyit iqelleɛ-itt-d zi ɣis!

Iẓẓuɣɣer-d minxef ɣa yeqqim. Yenḥed taleqqa n ufus aked tleqqa n ufus nniḍen. Yewta ɣer jjib, yekkes-d tqabsat n igirruten, yessers-itt x missa.

Yewta deg wuru, iqeyyeḥ:

- Awi-d ijj n watay mɣelli, ad yili deg-s drust n ssekker.

Yessirar tiṭṭawin x missa, yufa wer x-as yemmers walu. Uca yenna-as:

- I cekk a Mmuḥ min ɣa-teswed?

Yerra x-as s wekraf n tenyart:

- Wer xseɣ ad sweɣ walu, wer ɣer-i manis ɣayekk ca.

Yenna-as Belɛid:

- Aqqa-ayi zzat-k, min cekk-yuɣin a Mmuḥ? Ttwaliɣ wer tellid di ca.

Yesweḍ deg-s mliḥ, axmi i das-ittɛumma di tefraz, niɣ irezzu deg-s x uyur n aremḍan. Yessḍed cwayt qbel ma ad as-yini:

- Necc a Belɛid wer xseɣ ad iniɣ ula i yijj tiɛenkraf i ɣer-i, maca cekk ssneɣ-cekk min teɛnid.

Yessuḍ Belɛid ddexxan d asfeḍ, yessunneḍ lxezrat x yewdan i deg-sen d-irecgen tiṭṭawin, uca yenna-as:

- Xzer-d ɣer-i a Mmuḥ, cekk aqa teɛdud uma, amkan-nnek deg wul-inu wer yelli ɣer ḥedd.

D rebbi i iregben x min dak-qqareɣ ammu.

Lexxu sel ɣer-I; necc di lweqt-a wer dayittɛawad ula d ijt n tɛenkrift zi tɛenkraf i ɣer-k deg uzellif. Minzi wa wer yelli d amkan n uɛawed. Ejj al ɣa-nekker ssa ad nraḥ ɣer teqwirt n ddhar, uca yya ma ad tinid.

Yessili Mmuḥ azellif-nnes, yesfeḍ tiɣemmar s weswaḍ. Yercegg tiṭṭawin di merra wi tent deg-s irecgen. Uca yerra x-as, yenna-as:

- D tidet min tennid a tawmat Belɛid, aqa s uya i dak-nniɣ yiwi-cekk-d rebbi. Saḥḥit. S manaya i zi x-i tɛizzed; tessned tambirt(5) n yiṭan-a ijj s yijj.

Yesfirnen Belɛid, yessekk iles x wancucen, uca yenna-as:

- Yak lebda qqareɣ-ak malla wer deg-k taḥraymit aked yina tekkid di tjarrat. Tessned wi ked da teddred niv wer tessined?

Smunen taḍeḥḥakt d ijt.

Yenna-as Mmuḥ:

- Wah! Nedder da aked yifisen. Malla ufin xak abrid ad ak-d-kksen aɣezdis.
*****
Di teqwirt n ddhar; Atmun yemmekkes-as wezgen, ttneglulun akid-s wukkan ca ɣer-s aẓru ca wer ɣer-s yelli. Iẓeɣran ttemḥeyyaren, ttemqerqaben.

Ajenna yerwi. Tabridt ittawyen ɣer ssuq n Jjemɛa n Mawru isefḍ-itt usemmiḍ d tḥaryaḍin. Iwdan sɣelyent-ten tɣemmura. Sɣirensen ɣer tfawin tiwwraɣin n leqnadel am iferṭeṭṭuten. Walu wi yegguren. Mɣar asemmiḍ yesmuhrut, yeṭṭemmas(6) i izeqwar d leḥyuḍ iqezzaren.

Imun-d Mmuh aked tḥaryaḍin d tɛejjajin d yiẓẓifen n wajjaj d usemmiḍ, axmi i d-yerwel i temẓa. Yewɛed ijt n txuxxet adu yijj n uzeqqur, uca yesɣirnes. Melmi ma yexs ad yessiɣ ca n ugirru, ittxessa-t ad yemmuɣẓel aked usemmiḍ i dasyesxessayen timessi.

Bdant tuddimin n wenẓaṛ sqerqiyent aɛrur n umessuci, netta ɛad yesɣumber i yexf-nnes s yexfnnes, yesḥessa i yexsan-nnes, ittemqetmar aked lxezrat adu wabriwen, ibeɛɛej zeg-sent udem n ujenna yumsen tiḥeryaḍin d tallest.

Tuɣa ittɣil-as umi yegga ammu ujenna, Belɛid wer ɣer-s d-ittis. Maca wer dinn min yekka uca yesla i tusut d weɛfas n iḍaren deg uberkeẓ i ggint tuddimin-nni n wenẓar. Minzi tammurt d tarrist, drust n wenẓar, wer yelli wi x-as ɣa-iɛefsen.

- Azul, ssneɣ belli da i cekk-ɣa-afeɣ. Maca aqa d tadurrit(7) teffɣed x-as da!

Ammu i das-yenna Belɛid umi x-as d-ixecc dinni, amen ittsuḍ di tummest n ufus-nnes, ittmuɣẓul aked tesmeḍ i d-ittnesrurufen d ifilan. Yerra x-as Mmuḥ, amen d-kid-s yessili tiṭṭawin:

- Azul a Belɛid, txecced-d s uyis-nnek aḥufi! Saḥḥit a argaz.

- Iwa ejj-ayi ijt n temkant ad kid-k nnuffreɣ zi tarmammact.

- Wah, qqim-d zzat-i.

Ufin tadurrit. Wer dinni wi d-ɣer-sen ɣayesḥessen. uca yebda Mmuḥ yesfessay ul-nnes x Beloid…

Anẓar yeksi, tameddit ɛlayen tesseɣli aḥdaq-nnes, maca nitni ɛad aqqa ɣmummyen deg idurar n yemxumbal…

Aqqa-ten ɛad ttebbyen awalen s wawalen…

Yufa Belɛid abriwen-nnes bdan ad brurzen(8), uca yufa merra minzi d-terzef tmeddit n tesmeḍ txesyasen deg yexsan, maca imxumbal ugin ad salan.

Yekker ɣer wetmun i umi iruḥ wezgen, yexbec, yegga deg-s ijt n txuxxet, uca yerra azellif-nnes amen das-yeqqar:

- Mmuḥ a Mmuḥ; ttu lhemm a c-yettu.

Uca yekka ssenni… wer t-id-teyri lfiqet al ami yesla i ulaɣi di lbuq n tmezgida yeqqar:

- A jjmaɛet n ddcar, Mmuḥ a t-yerḥem rebbi, ttettreɣ zeg-wem ad d-tmunem ad as-nɣez amḍel. Ad x-as neẓẓall aked ddhur malla yexs rebbi!

Lexdenni yennexḍef-d s utebheḍ. Ulyent-id akid-s tcirraw. Uca yenna aked yexf-nnes:

- Meskin Mmuḥ, yejjull wer ittmetti al dayi-dɣa- yerḍel imxumbal nnes!
 ----------------------------------
1- Yemseḥ
2- Yugur s deɣya deɣya, s uẓunfeḍ
3- Yenjemɛen
4- Tanda, tinedwin: Iḥufar mani ttmunen waman deg yeɣzar, uca wer zegsen tteffɣen.
5- Ṭṭiset, lḥala.
6- Iṭemmes, yeṭṭemmas: yeccat ɣer uɣembub
7- Tamkant teddurri, tamkant tennuffer.
8- Isslawen