Muḥemmed BUZEGGU jar tira d ssinima



Asneflul ittif mkul ijj ad t igg, maca asneflul xminni ittili d lxezrat niɣ d asenti (projet) ittedwal ɣares ijj n wazal (valeur) d ameqqran. Lxezrat n umsneflul d netta id t ittejjan ad imṣebḍa xef yenni t icarcen abrid, s uya lxezrat tɣima tiggez war tmekkis waxxa mṣebḍan iyaren n usneflul.

Muḥemmed buzeggu i ilulen deg useggʷas n 1966 deg Ayt Sԑid, iksi tugga di tɣuriwin tizerfanin, maca waxxa abrid nnes n tɣuri deg iyar n izerfan, igga tizemmar xma ad yarr s wudem nnes ɣar tsekla tarifit tamaziɣt ad iccur tala nnes s waṭṭaṣ n twuriwin.

Deg iyar n ungal ntaf yura (ticri xef tma n tsarrawt, 2001), aḍṛiṣ a i illan zeg yeḍṛiṣen imezwura i ɣa yilin d tassut tamezwarut xma ad nzemmar ad naweḍ ad ɣarneɣ yili wengal Arifi Amaziɣ deg wass a. awarn as yura ijj n wengal nneɣni (jar u jar, 2004), ssenni yura ungal wiss kṛaḍ (tudart deg umḍel). Kṛaḍ n iḍṛiṣen i iksin tifras n wengal, nzemmar ad nini meԑlik war llin iḍṛiṣen a ili war ntiweḍ ɣar wengalen i ɣarneɣ lexxu di tsedlist Tarifit Tamaziɣt, minzi min iqesḥen deg yeyar n tsekla netta d aṣuṛif nni amezwaru, s uya amaru BUZEGGU ɣares i ittedwal uqadi, lexxu di tɣuriwin timaziɣin xmi neqqar xef tsekla zzayes id tessenta takrunulujit n tsekla di Arrif deg uɣezdis n ungal.

Aked uɣezdis n ungalen ntaf yura umaru ula deg umezgun am tmezgunt n  (awaf, 2009), ssenni iṛuḥ ɣar tenfas ad yari tanfust nnes tazegrart (ifri n ԑuna, 2006). Al danita amaru war d issufeɣ ca nneɣni, maca ntaf iṣṣuṛef ɣar ijj n yeyar nneɣni: iyyar n ssinima, i di ifares aṭṭaṣ n ifilmawen d imseddiyen (série) yura isinaryuten nnsen am: (iperta, 2017) d (Mimunt, 2013), (Nigru, 2018) ...  

Buzeggu xmi ntṛaḥ nxezzar u yuran isinaryuten n min d issufeɣ deg yeyar n ssinima ntaf yura ten netta, s uya manaya ittejj aneɣ ntarra tayynit deg umawal n usinaryu irwes wenni n tira n iḍṛiṣen iselklanen nnes. Deg uswir a nrezzu ad nini belli amaru war imṣifiḍ aked wanaw n tira nnes, tira taseklant.

Deg usinaryu n ifilmawen id issufeɣ ntaf amsawal dayes yudrus maca rudrus nni mkul awal zzayes ntaf it iɣza di tdelsa n Arrif u ittic aṭṭaṣ n inumak, s uya tira nnes i usinaryu ticc aneɣ d tabridt i zi d ikka umaru, tabridt n tira taseklant.

Amenni ula deg isental ntaf iten msarwasen am: amezruy n Arif, amenɣi n Irifiyen aked usebbanyu, Ayt Sԑid araq mani i ilul d mani iyma, Naḍuṛ, imeḍlan, amenɣi n isebbunya jar asen (Franku d Arruxuyat) d ucrac n Irifiyen deg umenɣi a, arrhaj i zi wtin Arrif, lehlac n uxenzir, tawlaft n umedyaz d mammec d ɣares xezzaren Irifiyen, tamsart n 1984. Maṛṛa isental a ca zzaysen ntaf iten yura xafsen zzat ma ad issenta di ssinima, ca zzaysen iwenna xafsen di ssinima, s uya maṛṛa min tuɣa yura di tewriqin yarr it d ict n tidet tmeẓṛa.

Umi d tman ssinima tuɣa xminni d itteffeɣ ca n ufilm tuɣa illa d ungal niɣ tuɣa illa d ict n twuri d taseklant, am ntaf di ssinima n Miṣṛa deg umezwaru nnes, min yura Najib MEḤFUḌ d Tufiq LḤAKIM d Ṭaha ḤSIN ... twaggen d ifilmawen, d manaya id aneɣ iqqaren belli tɣuni jar tasekla d ssinima d ict n tɣuni d tameqqrant, u d tasekla i yucin afus i ssinima xma ad tman ad tedwel d ict n temguri (industrie) d tamezwarut deg umaḍal, maca ɣar umeggar tuca dayes afus, almani teqḍa xef tiɣri d tsekla, u lexxu udrusen ifilmawen id itteffɣen mmeksin d zi tsekla.

Xef manaya, amenni ula ɣarneɣ di Arrif, asenti n ssinima iqqen ɣar tsekla, u manaya d ict n tmeslayt tecna minzi xminni txezzar d di ca n ufilm war illi txezzar d xma ad tarred mezri anict txezzar d deg ict n tidet tuɣa temsar deg umezruy, u txezzar d ula deg ict n lxezrat n ijj d amesklan zzat ma ad yili amesḍṛu (réalisateur).