
Asneflul ittif mkul ijj ad t igg, maca asneflul xminni ittili d lxezrat niɣ d asenti (projet) ittedwal ɣares ijj n wazal (valeur) d ameqqran. Lxezrat n umsneflul d netta id t ittejjan ad imṣebḍa xef yenni t icarcen abrid, s uya lxezrat tɣima tiggez war tmekkis waxxa mṣebḍan iyaren n usneflul.
Muḥemmed
buzeggu i ilulen deg useggʷas n 1966 deg Ayt Sԑid, iksi tugga di tɣuriwin
tizerfanin, maca waxxa abrid nnes n tɣuri deg iyar n izerfan, igga tizemmar xma
ad yarr s wudem nnes ɣar tsekla tarifit tamaziɣt ad iccur tala nnes s waṭṭaṣ n
twuriwin.
Deg
iyar n ungal ntaf yura (ticri xef tma n tsarrawt, 2001), aḍṛiṣ a i illan zeg yeḍṛiṣen
imezwura i ɣa yilin d tassut tamezwarut xma ad nzemmar ad naweḍ ad ɣarneɣ yili
wengal Arifi Amaziɣ deg wass a. awarn as yura ijj n wengal nneɣni (jar u jar,
2004), ssenni yura ungal wiss kṛaḍ (tudart deg umḍel). Kṛaḍ n iḍṛiṣen i iksin
tifras n wengal, nzemmar ad nini meԑlik war llin iḍṛiṣen a ili war ntiweḍ ɣar
wengalen i ɣarneɣ lexxu di tsedlist Tarifit Tamaziɣt, minzi min iqesḥen deg
yeyar n tsekla netta d aṣuṛif nni amezwaru, s uya amaru BUZEGGU ɣares i
ittedwal uqadi, lexxu di tɣuriwin timaziɣin xmi neqqar xef tsekla zzayes id
tessenta takrunulujit n tsekla di Arrif deg uɣezdis n ungal.
Aked
uɣezdis n ungalen ntaf yura umaru ula deg umezgun am tmezgunt n (awaf, 2009), ssenni iṛuḥ ɣar tenfas ad yari
tanfust nnes tazegrart (ifri n ԑuna, 2006). Al danita amaru war d issufeɣ ca
nneɣni, maca ntaf iṣṣuṛef ɣar ijj n yeyar nneɣni: iyyar n ssinima, i di ifares
aṭṭaṣ n ifilmawen d imseddiyen (série) yura isinaryuten nnsen am: (iperta,
2017) d (Mimunt, 2013), (Nigru, 2018) ...
Buzeggu
xmi ntṛaḥ nxezzar u yuran isinaryuten n min d issufeɣ deg yeyar n ssinima ntaf
yura ten netta, s uya manaya ittejj aneɣ ntarra tayynit deg umawal n usinaryu
irwes wenni n tira n iḍṛiṣen iselklanen nnes. Deg uswir a nrezzu ad nini belli
amaru war imṣifiḍ aked wanaw n tira nnes, tira taseklant.
Deg
usinaryu n ifilmawen id issufeɣ ntaf amsawal dayes yudrus maca rudrus nni mkul
awal zzayes ntaf it iɣza di tdelsa n Arrif u ittic aṭṭaṣ n inumak, s uya tira
nnes i usinaryu ticc aneɣ d tabridt i zi d ikka umaru, tabridt n tira
taseklant.
Amenni
ula deg isental ntaf iten msarwasen am: amezruy n Arif, amenɣi n Irifiyen aked
usebbanyu, Ayt Sԑid araq mani i ilul d mani iyma, Naḍuṛ, imeḍlan, amenɣi n
isebbunya jar asen (Franku d Arruxuyat) d ucrac n Irifiyen deg umenɣi a, arrhaj
i zi wtin Arrif, lehlac n uxenzir, tawlaft n umedyaz d mammec d ɣares xezzaren
Irifiyen, tamsart n 1984. Maṛṛa isental a ca zzaysen ntaf iten yura xafsen zzat
ma ad issenta di ssinima, ca zzaysen iwenna xafsen di ssinima, s uya maṛṛa min
tuɣa yura di tewriqin yarr it d ict n tidet tmeẓṛa.
Umi
d tman ssinima tuɣa xminni d itteffeɣ ca n ufilm tuɣa illa d ungal niɣ tuɣa
illa d ict n twuri d taseklant, am ntaf di ssinima n Miṣṛa deg umezwaru nnes,
min yura Najib MEḤFUḌ d Tufiq LḤAKIM d Ṭaha ḤSIN ... twaggen d ifilmawen, d
manaya id aneɣ iqqaren belli tɣuni jar tasekla d ssinima d ict n tɣuni d
tameqqrant, u d tasekla i yucin afus i ssinima xma ad tman ad tedwel d ict n
temguri (industrie) d tamezwarut deg umaḍal, maca ɣar umeggar tuca dayes afus,
almani teqḍa xef tiɣri d tsekla, u lexxu udrusen ifilmawen id itteffɣen mmeksin
d zi tsekla.
Xef
manaya, amenni ula ɣarneɣ di Arrif, asenti n ssinima iqqen ɣar tsekla, u manaya
d ict n tmeslayt tecna minzi xminni txezzar d di ca n ufilm war illi txezzar d
xma ad tarred mezri anict txezzar d deg ict n tidet tuɣa temsar deg umezruy, u
txezzar d ula deg ict n lxezrat n ijj d amesklan zzat ma ad yili amesḍṛu
(réalisateur).



