
Wami d aneɣ ksen aɣrum; war nenni maɣar?
Wami d aneɣ carfen di ticri nneɣ xef ibriden nsen immexsen iṣuraf nneɣ; war nenni walu?
Ksem aneɣ marra min texsem, jjem day neɣ mɣar tufganit nneɣ, niɣ ura d tenni teksem tet zzay neɣ war akid s nerhi! Maca tuca akid s ‘‘henna Tahnuft” wami tarẓem awezwiz nnes xef tefray n uyezzim inu, txeyyeq; iẓemm wul nnes; tuzzel xaf s tẓwa d ɣezzu nwem; d wenni n zelḍ ɣar ugaji, wami innejfer umettar zeg unedra n dcar, wami tẓum “tara n trussi”; teswa imareddiwen nnes.. deg akud nni i di tesmun ḥenna ibeḥrar ɣar ticri nnes; teɣnes tinitin n ucar d afeqqus i wul nnes; ḥuma ad tewɛa mani djan waman.
“Jeddi Bezzaḥ” war yuffi tisira zi ɣar yuyar, iḥuras n warri iɣens iten s ifiran n ɣumma n tjarrarin, xef tifednin nnes temxumbel tansa i ɣar yeṭṭef d ticri ɣar mani mma.
Tallest n tmeddit tessusem xef tazeqqa n taddart tameqrant n ayt n “Umarzuq”, mani munen i tzeddiɣt marra lwacun nnes, issufeɣ d jeddi Bezzaḥ tazyawt ad yacar zi tesɣart nnes, ixbec xef uqemmum n tesraft, iskeff d marra min day s itwaxemren n wagra, yarbu t xef uɛrur n tsardunt, iymsebriden izzenz min yezzenz, ura d tasardunt bedden ifadden nnes zegga tuɣa wḍan, tessens marra tamedit d nettat teɣzaz; tarra ɣezzu n uzuɣmet n yarden i tuɣa tezuyyet d macca n ijj n wass, tarwa n Umarzuq icciten bu tsira n taḍuft; adan nsen qessen; qarṣen; mselɣaɣen iked ayawya nsen, d nitni tettaren anẓar xef iqemmumen n tesrafin nsen yuffsen s wagra!...
Jeddi indeh d ḥenna Tahnuft zeg ufuss nnes, issenyi t xef tbarda n tsardunt, yenna s:
- “Abrid nneɣ d ansa u ɣa war yedji unfarar, ndeh ɣar mani mma twarid tifawin xef tmewwa n iẓuɣar, zzat ma ad aneɣ d iḍfar Umarzuq d rwacun nnes ad aneɣ nettyen deg unel n tesraft i nucar d reɛwetc i tarewra nneɣ”.
Tasraft tetwacar, Bezzaḥ yarwer, teqqim tewwart n tezrift tesbixix, tayennurt tecca iɣɣeḍ n tmessi nnes, ijajjen n uxxam temsawaḍen jar ayawya nsen s tutlayt n uṭebhet, ffɣen d am ixedmiyyen deg wul n ca n arrimet temmexs aɣimi nnes jar laẓ d tyawant n tesrafin.
Di tuffut n wass nni; isbuɛri wi isɣuyyen xef tukkarḍa n yarden, maca aṭṭas ggin ɣezzu di lwacun n Umarzuq, wami adan nsen temɣezzan s laẓ, agra nsen itwanti ɣar wazzay n taddart!.
Jeddi Bezzaḥ iccat s teɣɣarct nnes taqsuḥi n ucar ifezzaren s tzawa; itleḥliḥ s tumart am wenni i yuffin txabit n wedrim, afuss nniḍen iccat zzay s di zɛenquq n tsardunt ḥuma ad tefsus di ticri nnes.
Tennas ḥenna i yettfen di ṣrimet ḥuma war zzay s tnejfir ɣar unedref:
- Ɣar mani netgaj a Bezzaḥ, aqqa taciɣ iked uyenni itazzel xaf neɣ, maca acar nneɣ isriwriwe d ɣar neɣ, war yesxi ad nemutti?
- Neɣ taycint deg ixf nnem, mermi mma teggid aṣurif ɣar zzat ɛfess xef wul nnem, rebẓ it ḥuma war itɣimi iddar jar takkayt nnem!...
Teddu; tesriwriw i mkur afruri d itgarraɛ uṣurif ɣar tawada nnes, teccat deg wadjun n waḍu aṣemmaḍ izzelfen udem nsen izzuyten ijj n imal d amaynu, yenna s jeddi deg iḍ nni n uskuti di yesummet ict n txancet n yarden:
- Imal nneɣ iweddar jar tibadutin n dcar, neffeɣ d ad xaf s narzu mani nniḍen, mani war nessin!...
Isweḍ di tmuɣri n temɣart nnes, yuffi t tarekkwes rxezrat deg usqar n itran n ujenna, yareqqen jar tiṭṭawin nnes, am wareqriqen n waman i tuɣa d itnessisen ijj n wass zi “tara n trussi” i yedjfen s uɣir i waman nnes; tedjef ura i jeddi d ḥenna...
- Di mindi txarraṣe d a Tahnuft inu?
- Deg ass n udwal ɣar dcar nneɣ, akud di ɣa d smunen lwacun n Umarzuq ayt n uxxam; ad barrḥen xef tadewla n Bezzaḥ aceffar!.
Iked usfarnen, yiwyi t unudem jar twizext n tidet d tenni n tarja, amarret n webrid issizɣ it zeg idvaren nnes i yuḍnen s ticri.
Deg umnaḍ n tmazirt n Lɣerb; mani i yiweḍ, tibeḥḥar n Ufasi msedjaɛent; ssunt d agra; am tidekwanin n jennet; refrug n tayyutin dlin iyran nni uɣa war yedji ufray, taryiwin n waman tazlent am ifiɣran xef tifednin n imezdaɣ, xef iḍaren n ḥenna d Jeddi d tsardunt nsen, uylent ɣar udmawen n kraḍ idsen timitar n zzelḍ d tinfas n uneɛreq d uxeyyeq, Afasi issen ira usin d zi arrif, zi tmurt n laẓ...
Yeksi d ḥenna di tuṛut n ufuss nnes am waman drust, isɣim itt di tiri; tusmin n jeddi war jjint tamɣart nnes ad tadeff amaḍal n tawuri, netta ittar zeg Ufasi, ad imjar niɣ ad icarez, ḥuma ad yarzu xef uɣraw zi ɣar issenta imal nsen.
Afasi isɣa xaf s tasardunt d min d as icetten n yarden, ittar ad xaf s iseɣ ura d ḥenna Tahnuft, maca ikkar d zi tarja nnes itarjiji itemzawar; iteɣzzaz tiɣmest s ufeqqeḥ; itmenɣa, yarezzu xef uxedmi zi ɣar ineɣ amcum nni n Ufasi, yeqqar i ḥenna u nettat war tessin min tid icqan deg iḍ nni n tayyut:
- Ewa d ayenni i dayi itɣiman rexxu, mara war iwyeɣ i babas tamennawat ad taff nec war djiɣ d Bezzaḥ, yarezu ad xaf i iseɣ min war itmenzin; arri n ugarrem yexs ad cem yarr ɣar s d tayya!...
Tapnuft tewca s ad isu aman zi ɣar issexsi tarjin n isefdvawen n tarja nnes, di war yesxi ad yacar tayri nni waxxa war yedji deg usayes n tidet.
Nec i ytzemmamen tanfust a; riɣ ad awem iniɣ, sin n ineɣmisen zi tmeddurt a:
- “Itcettiḥ wenni yennan jeddi d aceffar, maca itwacar, tcemtit raxart assegwass n 1934, hedd yeqqar yiwyit ayl n Tanja, hedd yenna tennujud ɣar s tmettant deg idvesv wami tuɣa i tarja min xaf s uriɣ, jar ta d ttin; dinni ict n tidet; d anfarar n ict n taryazt d ijj n umezruy.
Ḥenna teẓguṭṭi day s tewsar, immexsit uṣurif uca tewḍa!.. tarni ticti ɣar tiyyita nni day s d abarru, teqqim tcett; tmuttuy zi rectu ya ɣar win, yuḍen iɣess nnes, tedjef i ticri nnes, rexxu; aqqet d tarzift jar ifassen n wakuc, d yenni n yedjis”.



