
Umi tarzm tawwart n wmrabeḍ ḥama ad tzzerz taneɣda n ucar x wndṛ nns, ad tssk tasṭṭa amen ttgg zi mermi, Mamma n Mmuḥ u Ḥeddu tenneḍ zzays tmurt, ikka xafs uynni, tewḍa x wndṛ, tkka ssin d abrid.
D Hmmut n Meẓẓyan, d yusin ad tawi ccmeɛ i wmrabeḍ, i t din yufin tqbar x wndṛ. X umzwaru ttghir tmmut. Umi t id ɣars tksi tufa ɛad days tudart. Tuzzr ɣar tmszizdct, tuym d ict n tjra n waman d ismmaḍn, turra s tn x uzllif. Tzzerz Mamma n Mmuḥ azllif nns, tarzm tittawin – maca ur tssin mani tella.
Tamɣart a i ttuɣa zi rbda d tawssart, ur itwassen mayn ɣars n isggwusa, tuɣa tudart nns ttenneḍ x wmrabeḍ: tzruza xafs taneɣda, tssekka taseṭṭa, tessadaf timzyar... ur ɣars bu tudart barra n wmrabeḍ: ur ɣars axxam, ur ɣars rwacun – axxam nns, arwacun nns, tudart nns tsmun -i-tn gw mrabeḍ.
Wi yksn arrud x wmrabeḍ? I wmrabeḍ mayemmi ur as ynɣi ifassen i wnni xafs iksn arrud nnes?! Mayemmi ur ṭ iqḍiw zegw aɛrur?! Iwdan tnduddu zzaysn tmurt: mamec yegga wnni yjjiṭ wur nns ad yegg mayn yegga i wmrabeḍ: amrabeḍ umi tnnḍen ḥama ad ttaren anẓar xmi tewta tzawa; netta i ɣar ttrunt tmɣarin i wmi tfreɣ akid iryazn nsnt niɣ i wmi uḍnen tarwa nsnt...
d tidet, tuɣa tslan di tnggura nni mmis n Badi issawal g imrabḍen, itini xafsn blli nitni d iwdan amacnaw nccin, ur ɣarsn tizmmar ad wcen ula ad ksn... d tidet, yusa sn d wawar nni yffeɣ abrid; maca ur days tiwiyn: mmis n Badi yffeɣ iɣra cway di tneddam, u d tiɣri nni is iḍarnen azllif: marra inni ɣar tɛdu tiɣri tffɣen abrid... u snnej i way, mmis n Badi issawal x imrabḍen, ur illi x wmrabeḍ nsn nitni!
Maca tuɣa din ca nniḍen ur illi nican g sggwusa nni: ttbaṣa n Yamna el Xmmari d tsfifin n Mimunt n Srwan dwrent tudrusnt di tudrin d rswaq; udfnt-i- d ca n tsfifin nniḍen, issawal daysnt yijjn s marra mayn ɣars d tizmmar; awal nns jar taɛrabt d tmiṣrit u tilivisiun. G wmzwaru tisfifin a tuɣa tilint ɣar usrmad n tinmel waha; akd wussan dwlen aṭṭas n yinni tuɣa yɣrin cwayt uca ffɣen zi tiɣri ssaɣen tnt; ar ami ur tqqim bu taddart ur t udifnt.
Tisfifin n «ccix kick» (ammu i-s- ittini Badi) ksnt awal i iwdan: ur qqimen iryazen ssawalen x wnẓar, x tyarza, x tmeyra...
gw ayrawn di tmzida, di tmɣriwin, di ssdaqi, imcraz d initciten ur qqimen ssawalen: ksen asen awal «inni yɣrin», inni itslan ɣar tsfifin n «kick». nitni waha i yssawaln: ssawaln aṭṭas, maca x ca nniḍen. Gw awal nsn i di tṣṣur tmaziɣt akid taɛrabt tasnt –i-d aṭṭas tawalin: “bidɛa”, “cirk”, “kufr”.
Akid wussan, zegw ami ur qqimen imuɣar ssawaln, tuzeɣ tala tazuggwaɣt (ur qqimen iḥudriyyen ɣezzan t kuy assuggwas am zic); aglmam n izizawen yccur d s ubryuḍ, aman nns ursuḍen, zegw ami ur qqimen farḍen t imzdaɣ. Inni yzʷan ɣar Ujmmaḍin ssaɣen sitirnat n waman, itawitent-i-d bu ukamiyyu zgw aggwaj, ggarent di tmzizdit itwaggn s tsima x tzɣwin n tudrin nsn timaynutin. Irwacunen ur ɣar illi bu ca n mmitsen ajmmaḍin ssekkan tarwa nsen x wɣyul ɣar wɣbal n lmxzn yiggwjn azyen n wass n wbrid ḥama ad ccaren tibidutin yuran zi zzeyt s waman (iqubac n traxt ksn, ur qqiment s uyt umjjaw messrent-n).
G isggwusa nni ssntant tmɣarin tinint «salammu ɛalikum»: zzat uya tuɣa ttinint: “ɛawnk” – “salammu ɛalikum” tuɣa ttinint iryazn.
Mmis n Badi idwel ur iticc afus nnes i tmɣarin: “ḥram”. D tamɣart nns i yggin “lḥijab” (tasɣumbart) d tamzwarut: tuɣa timɣarin teqqnent taḥṭṭawt niɣ d tahinat di taddart u dg iyyar, teṭṭfent zzays acnkuk nsnt. Gw uraren d tmɣriwin tqnent tasbnect. “lḥijab” n tmɣart n Badi yddar azllif, itnneḍ i yiri d uɣembub, ar aɣsmir d tammiwin.
Akid wussan dwlnt tmɣarin marra tqqnent “lḥijab” amacnaw tamɣart n Badi. Imara ca n yict ur tteggi, ssawalnt days tinniḍen; tinint xafs : “ur telli x wbrid”.
G isggusa nni i tbbuhli Tutuḥ: ugin tarwa nns ad ssiwḍn sksu ɣar tmzida ass n lɛid, amen ttuɣa iteg babatsn. Nnan as: “tamzida i tzallit ur tlli n macca”. Tutuh ur s-t yisi wqrab, nettat i d ikkarn x ḥennas d yemmas teggent sksu x txsact d tmellalin, tccarent tazuwḍa, teggent g wndu, ssekant-t ɣar tmzida ḥama ad zzays ccen imẓẓilla.
Ass nni tqqim Tutuḥ ttḥraywa, ttnneḍ i taddart, tarzzu mamec ɣa teg ad tssek tabqect nns ɣar tmzida. Mani ɣad tsnuffer nettat udm nns? Mayn ɣa tini i ymmas yiwḍen mani ɣa naweḍ marra? .
Ur d tusi tfuct ad tghri, ar ami ttugha Tutuh tnettvar arrud nns, tggur tssawal akd ixf nns.
Deg isuggwusa nni i twaysin iẓra n ucarcûr n tmzida n tqrint – mani ttuɣa tawynt tmɣarin tarwa nsnt ḥama ad ggenfan zi tqqrint: itwanna d Badi i zzaysn yggin aynnir i wydi nns.
Mamma n Mmuḥ u Ḥeddu, lall (radj) n wmrabeḍ, ur tkki ca awarni umi itwacar warrud n wmrabeḍ uca temmut.



